Pozew ze skargi pauliańskiej – kogo pozwać i jak sformułować żądanie

Kogo pozywasz w skardze pauliańskiej

Pierwszy i najważniejszy błąd, jaki popełniają osoby nieznające specyfiki skargi pauliańskiej, to pozywanie dłużnika. To intuicyjne – w końcu to on jest Ci winien pieniądze, to on przeprowadził podejrzaną transakcję. Ale intuicja tutaj zawodzi.

W sprawie pauliańskiej pozywasz osobę trzecią – tego, kto uzyskał korzyść z zaskarżanej czynności. Jeśli dłużnik darował mieszkanie żonie, pozywasz żonę. Jeśli sprzedał samochód bratu, pozywasz brata. Jeśli przekazał udziały w spółce do innej spółki, pozywasz tę inną spółkę.

Dłużnik w ogóle nie jest stroną tego postępowania. Może co najwyżej zostać przesłuchany jako świadek, jeśli któraś ze stron go o to zawnioskuje. Ta konstrukcja może wydawać się dziwna, ale ma głęboki sens. Skarga pauliańska nie dotyczy stosunku między Tobą a dłużnikiem – ten stosunek już istnieje i masz wobec niego tytuł wykonawczy lub możesz go uzyskać w zwykłym procesie o zapłatę. Skarga pauliańska dotyczy stosunku między Tobą a osobą trzecią, która nabyła majątek mogący służyć Twojemu zaspokojeniu.

Jak sformułować żądanie w pozwie ze skargi pauliańskiej

W pozwie pauliańskim nie możesz napisać ogólnikowo, że „żądasz uznania wszystkich czynności dłużnika za bezskuteczne”. Musisz wskazać konkretną czynność prawną – jej rodzaj, datę, strony, przedmiot. Im precyzyjniej, tym lepiej.

Jeśli zaskarżasz darowiznę nieruchomości, powinieneś podać datę aktu notarialnego, dane notariusza i numer repertorium, oznaczenie nieruchomości z numerem księgi wieczystej. Jeśli zaskarżasz umowę sprzedaży samochodu, podaj datę umowy, markę i numer rejestracyjny pojazdu.

Równie ważne jest precyzyjne określenie wierzytelności, której ochrony się domagasz. Sąd musi wiedzieć, ile wynosi Twoja należność, z jakiego tytułu pochodzi, od kiedy jest wymagalna. To nie jest formalność – wysokość chronionej wierzytelności wyznacza granice Twojej ochrony. Jeśli dłużnik jest Ci winien 200 tysięcy, a zaskarżasz darowiznę nieruchomości wartej milion, Twoja ochrona i tak będzie ograniczona do tych 200 tysięcy.

Przesłanki materialne – co musisz wykazać

Samo prawidłowe oznaczenie stron i żądania nie wystarczy. W pozwie ze skargi pauliańskiej musisz wykazać spełnienie wszystkich przesłanek ustawowych, w tym pokrzywdzenie wierzyciela przez niewypłacalność dłużnika, świadomość dłużnika co do pokrzywdzenia oraz wiedzę osoby trzeciej o tej świadomości. Przesłanki te szczegółowo omawiamy w publikacji Przesłanki skargi pauliańskiej – co musisz wykazać przed sądem.

Właściwość sądu i opłaty od pozwu pauliańskiego

Sprawę pauliańską kierujesz do sądu według miejsca zamieszkania pozwanego, choć w przypadku spraw dotyczących nieruchomości możesz też wybrać sąd według jej położenia. Wybór między sądem rejonowym a okręgowym zależy od wartości przedmiotu sporu – a tą wartością jest wysokość Twojej wierzytelności, nie wartość zaskarżanej czynności.

Zabezpieczenie roszczenia pauliańskiego

Sprawy pauliańskie potrafią ciągnąć się latami. W tym czasie pozwany może sprzedać lub obciążyć przedmiot zaskarżonej czynności, skutecznie uniemożliwiając Ci egzekucję nawet po wygranej. Dlatego warto wraz z pozwem złożyć wniosek o zabezpieczenie.

Uzyskanie zabezpieczenia wymaga uprawdopodobnienia roszczenia i wykazania interesu prawnego. To drugie oznacza zazwyczaj wskazanie, że bez zabezpieczenia pozwany może wybyć się przedmiotu sporu, czyniąc wyrok niemożliwym do wykonania.